Geld verdienen met duurzaam toerisme door Wilma Lankhorst (Master in Imagineering)

Waarom komt duurzaam toerisme toch zo moeilijk op gang?

Deze vraag houdt me al enkele jaren bezig. In ons land ervaren we vakantie tegenwoordig als een basisbehoefte en niet zoals in de vorige eeuw als een luxe product. Het cbs becijferde dat in 2010 81% van de Nederlanders één of meerdere keren op vakantie ging, we gaven €15 miljard uit waarvan € 12 miljard naar het buitenland ging. zo genoten we samen van 36 miljoen vakanties, goed voor 278 miljoen overnachtingen waarvan 94 miljoen nachten op vaderlandse bodem. Toerisme is anno 2010 ‘s werelds grootste werkgever. De world travel & tourism council laat bij monde van secretaris-generaal taleb rafai weten dat de vrijetijdssector goed is voor ruim 5 % van het bruto nationaal product, de sector is goed voor 1 op de 12 banen en 30% van de wereldexport aan Diensten. Ondanks al dit enthousiasme schijnen zowel de sector als de consument relatief weinig oog en oor te hebben voor een duurzame toekomst.

Imagineers zijn ‘bruggenbouwers’
Na dertig werkzame jaren in de toeristische sector, waarvan twintig jaar als zelfstandig ondernemer (lankhorst   pr), heb ik een (educatieve) sabbatical  genomen. Tijd voor reflectie, nadenken over de toekomst van de sector. Tijd om een antwoord te onderzoeken op de vraag: “Hoe krijgen we de knop om bij ondernemers, overheden en klanten als het gaat om een duurzame visie en investeren in duurzaam toerisme?”. De opzet van de master opleiding aan de imagineering academy (NHtV-Breda) sprak me het meeste aan voor deze zoektocht. Een “imagineer” is een bruggenbouwer, hij ontwikkelt de dialoog tussen bijvoorbeeld bedrijven en haar relaties. Zo nodigt hij de stakeholders uit om steeds een andere bril op te zetten en te beschrijven wat voor kansen en mogelijkheden hij ziet. Dit alles vanuit het belevingsperspectief van de klant. In de afgelopen vijftien jaar was mijn blik als communicatieadviseur vooral gericht op Nieuw-zeeland. Ik wilde nu meer weten over de mogelijkheden voor duurzaam toerisme in mijn directe omgeving. Het project “waal- weelde”, waarin de radboud universiteit Nijmegen, de afdeling dsmr, onder supervisie van prof. Toine Smits participeert, bood een uitdagende kans.

“Waalweelde”
Binnen het ruimtelijk project “waalweelde” probeert de  provincie gelderland, samen met vijftien gemeenten en onderzoeksinstel- lingen ruim vijftig ruimtelijke projecten goed op elkaar af te stemmen. De grote uitdaging is om al dat werk op een “duurzame manier” uit te voeren. “Waalweelde’ omvat het rijn- waal traject tussen lobith en gorinchem (84 km) en richt zich in eerste instantieop het buitendijkse gebied. waalweelde is op dit moment het grootste ruimtelijke ontwikkelingsproject  van Nederland. Het gebied kent een zestal economische pijlers waaronder toerisme. In de gelderse visie waalweelde wordt de ambitie van het project als volgt omschreven: “ Het is de ambitie van waal- weelde om een plan te maken dat breed gedragen wordt in de regio: niet alleen door publieke partners, maar ook private partijen, belangenorganisaties en omwonenden.” leidend in waalweelde duurzaam (wwd) is het zogenaamde 4b concept, dat staat voor samenwerking tussen bestuurders, beambten, bedrijven burgers & belangenorganisaties. De waalweelde ambitie past perfect binnen de imagineering aanpak, om de dialoog aan te gaan met de stakeholders. Helaas was het tijdens de onderzoeksperiode  (juni- september) niet mogelijk om alle 4b’s van de zes economische wwd-pijlers bijeen te krijgen. Mede door de begrenzingen qua tijd en budget is de onderzoeksaanpak beperkt tot één pijler en één b: de bedrijven in de  toeristische sector. Het onderzoek ‘transitie  naar duurzaam toerisme’ richtte zich op de duurzame ontwikkeling  van de sector toerisme in het waalweelde gebied. De onderzoeksdoelstelling: inzicht krijgen in en overzicht krijgen van het transitieproces naar duurzame ontwikkeling voor toerisme in waalweelde (rijn-waal). De onderzoeksvraag die beantwoord moest worden was: “Of en hoe het toerisme langs de rijn-waal corridor een transitieproces naar duurzame ontwikke- ling kan/moet aangaan?” Antwoorden zijn gevonden door literatuuronderzoek aangevuld met diepte-interviews. Om richting te geven aan de resultaten bood het gedachtegoed van het ‘framework  for strategic sustainable development’ (fssd) ontwikkeld door “the Natural step” (tNs) houvast. de tNs-aanpak sluit goed aan bij de werkwijze van een imagineer.

De onderzoeksresultaten
Om inzicht te krijgen in de visie en beleving van duurzaam toerisme van de toeristische ondernemers in waalweelde zijn 12  inter- views gehouden. De persoonlijke relatie tussen de ondernemers en het waalweelde gebied zijn relatief sterk, 9 van de 12 respon- denten zijn in het gebied geboren. ook de zakelijke relatie tussen ondernemer en het gebied is sterk. Een respondent verwoorde dit als volgt: “ik zie mezelf als ambassadeur van het rivierengebied en mijn passie en ken- nis wil ik graag delen met bezoekers en bewoners van dit gebied”. Op de vraag ‘welke van de drie begrippen (duurzaam toerisme, maatschappelijk  verantwoord ondernemen (mvo) of ecotoerisme) past het beste bij uw bedrijfsvoering’, kozen zes van de 12 voor mvo. Twee ondernemers wilden geen keuze maken. “ik gebruik deze begrippen bewust niet, ik leef er na als vanzelfsprekend’, aldus een respondent.

Koken op energie uit de waal
Op de vraag “welke kansen ziet u voor duurzaam toerisme  binnen ww?” liepen de antwoorden uiteen van de gasten meer streekgebonden producten aanbieden (4x), de verkrijgbaarheid van streekproducten verbeteren (4x), duurzaamheid als insteek voor beleving van het landschap (2x), werken aan een betere bereikbaarheid  van het gebied (2x), een van de ondernemers heeft de wens om te koken op energie uit de rivier.

Bureaucratische belemmeringen
Bureaucratie  (wet- en regelgeving) werd 6x genoemd als belemmering om daadwerkelijk de transitie te kunnen maken. Ook het feit dat veel wet- en regelgeving voor kleine bedrijven gelijk is aan die van grote bedrijven frustreert  kleinschalige ondernemers. Zo is er geen verschil in kosten voor deelname aan greenkey voor een kleinschalige b&b en een (groot) hotel. Het aanbod aan streekgebonden producten is nu nog te veel versnipperd waardoor het relatief veel tijd en geld kost om hiermee te (gaan)werken. Beperkingen in de eigen financiële middelen wordt ook ervaren als belemmeringen om zelf in actie te komen. “ik zou graag mijn dak volleggen met zonnepanelen, maar ik heb er het geld niet voor”.

Geld verdienen aan duurzaam toerisme
Dat je geld kunt verdienen  met duurzaam ondernemen is helder. In steeds meer onderzoek wordt dit keihard aangetoond. organisaties als de groene zaak, mvo Nederland, het initiatief duurzaam Handel (idH), triodos  bank, sNs duurzaam beleggen en asN-bank hebben cijfers om dit te ondersteunen. Alhoewel voor de toeristische sector deze harde feiten helaas nog minder voorhanden  zijn, wordt daar aan gewerkt. iNg economisch bureau geeft in het rapport ‘reisbranche,  duurzaam rendeert’ bewijs voor deze stelling. Dat je geld kunt verdienen aan duurzaam toerisme is ook bewezen door onder andere de tNs-aanpak in whis- tler en bij Scandic Crown Hotels, bij vakantiepark Herperduin en Conscious hotelgroep in Amsterdam.Gebaseerd op de interviews in waalweelde zijn er sterke aanwijzingen dat je met duurzaam toerisme in de regio echt geld kunt verdienen. Drie  belangrijke terugverdieneffecten in de verblijfssector zijn vermindering energieverbruik, minder afval (én afvalverwerkingskosten) en minder verloop van medewerkers omdat ze zich meer betrokken voelen bij het bedrijf. Het verhaal er omheen, de beleving (de imagineering-aanpak) de belangstelling van de gasten voor streekproducten (b&b’s) en het concept van de bosvilla’s (Herperduin) worden door gasten positief gewaardeerd.

kennis én samenwerking
Om bovengenoemde kansen effectief te verzilveren is het zinvol dat ondernemers kennis delen en samenwerken. De b&b die investeert in zonnecollectoren heeft maandelijks wel een voordeel maar de investering voor de aanschaf van de collectoren vormt voor veel collega’s de reden om het besluit uit te stellen. Als ondernemers samen gaan werken én hun duurzame idealen bundelen dan kunnen ze hun krachten bundelen richting aanbieders en overheden. Samen zonnecollectoren inkopen of samen lid /mede eigenaar worden van een gebiedscoöperatie als oregional zet zoden aan de dijk.

Aan de slag met ‘Future Matters’
Omdat onze toekomst er echt toe doet, heb ik onlangs met vier co-auteurs van het boek ocf 2.0 ‘duurzaam denken doen’ ‘future matters’ opgericht. In workshops worden mogelijkheden van duurzaam toerisme bestudeerd en uitgewerkt. Aan de hand van het tNs-model, de 3vx3p-matrix en het business canvas geïnspireerd door osterwalder, leren ondernemers hoe ze samen de duurzame toekomst van Nederland kunnen realiseren.

Link om het onderzoek ‘Transitie naar Duurzaam Toerisme casus WaalWeelde’ te downloaden.
http://www.mvoscripties.nl/file_detail.php?file_id=1156

Hiervoor dient u zich eerst aan te melden op genoemde site.

Voor informatie
Wilma Lankhorst
024-3501717 – 06 29 058208
wilma@lankhorstpr.nl

By ImagineeringAcademy in News on April 16, 2012